Xu hướng tiêu dùng thực phẩm chế biến tại Thụy Điển

1. Thực phẩm hữu cơ tăng trưởng mạnh mẽ

Vấn đề bảo vệ môi trường và tính bền vững cũng là yếu tố quan trọng tác động đến xu hướng tiêu dùng thực phẩm chế biến tại Thụy Điển. Người tiêu dùng Thụy Điển ngày càng quan tâm đến việc chọn mua các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, không sử dụng thuốc trừ sâu, và thân thiện với môi trường. Sản phẩm hữu cơ hiện chiếm một tỷ trọng lớn trong thị trường và đang tiếp tục tăng trưởng.

Thụy Điển là một trong những quốc gia có tỷ lệ sử dụng đất nông nghiệp hữu cơ cao nhất thế giới, với 20% diện tích đất nông nghiệp được dành cho sản xuất hữu cơ. Chính phủ Thụy Điển đã đặt mục tiêu đến năm 2030, diện tích đất hữu cơ sẽ chiếm 30% tổng diện tích đất trồng trọt. Điều này cho thấy xu hướng tiêu dùng sản phẩm hữu cơ ngày càng gia tăng, không chỉ vì lý do sức khỏe mà còn vì ý thức về bảo vệ môi trường.

Sản phẩm hữu cơ tại Thụy Điển bao gồm nhiều loại khác nhau như thịt bò, sữa, trứng, và ngũ cốc. Các nhãn hàng lớn như ICA và Coop đã phát triển mạnh mẽ các dòng sản phẩm hữu cơ của riêng mình, đồng thời tích cực thúc đẩy chứng nhận KRAV, một tiêu chuẩn hữu cơ nghiêm ngặt hơn tiêu chuẩn hữu cơ của Liên minh Châu Âu.

2. Sự phổ biến của thực phẩm từ thực vật

Các sản phẩm từ thực vật đang ngày càng được ưa chuộng tại Thụy Điển. Người tiêu dùng Thụy Điển rất quan tâm đến các vấn đề đạo đức và môi trường, và với sự xuất hiện của nhiều sản phẩm từ thực vật, xu hướng tiêu dùng này càng trở nên mạnh mẽ hơn. Các sản phẩm thay thế từ thực vật bao gồm sữa từ hạt, phô mai từ thực vật, và các loại thịt thay thế đã trở nên phổ biến. Điều này phản ánh ý thức về môi trường của người dân và mong muốn tìm kiếm các giải pháp thực phẩm bền vững.

Dairy alternatives (sản phẩm thay thế sữa) và meat substitutes (sản phẩm thay thế thịt) là hai loại sản phẩm từ thực vật được tiêu thụ nhiều nhất. Sự phát triển của các sản phẩm này không chỉ đến từ các công ty trong nước mà còn từ các công ty quốc tế với những cải tiến đột phá về chất lượng.

Các loại thực phẩm thay thế từ thực vật không chỉ được tiêu thụ bởi người ăn chay mà còn bởi những người tiêu dùng quan tâm đến sức khỏe và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu cho thấy, 44% người tiêu dùng Thụy Điển đã giảm lượng tiêu thụ thịt đỏ và đang chuyển sang các lựa chọn thay thế từ thực vật. Sự gia tăng của các sản phẩm như sữa từ thực vật, phô mai từ hạt, và thịt thay thế đã khiến thị trường thực phẩm chế biến phải điều chỉnh nhanh chóng để đáp ứng nhu cầu này.

3. Gia tăng nhu cầu thực phẩm lành mạnh

Thụy Điển, giống như nhiều quốc gia khác, đang chứng kiến nhu cầu ngày càng cao đối với các sản phẩm thực phẩm lành mạnh. Những yếu tố như dân số già, thay đổi lối sống và tác động của đại dịch COVID-19 đã thúc đẩy người tiêu dùng tìm kiếm các sản phẩm có thể cải thiện sức khỏe, như thực phẩm giàu chất xơ, sản phẩm ít đường, thực phẩm không chứa gluten và không chứa lactose.

Sự nhạy cảm đối với các thành phần thực phẩm ngày càng gia tăng, đặc biệt là các vấn đề dị ứng hoặc không dung nạp gluten và lactose. Điều này đã dẫn đến việc nhiều thương hiệu đưa ra các sản phẩm “free-from” (không chứa các thành phần gây dị ứng hoặc không mong muốn) để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Một trong những xu hướng nổi bật nhất tại Thụy Điển là sự quan tâm ngày càng cao đến sức khỏe và dinh dưỡng. Người tiêu dùng đang có xu hướng lựa chọn các sản phẩm có ít đường, ít chất béo và giàu dinh dưỡng hơn. Đặc biệt, các loại thực phẩm chức năng, sản phẩm chứa probiotics, và thực phẩm tăng cường sức khỏe đường ruột đang trở nên phổ biến. Ngoài ra, thực phẩm ít chế biến cũng đang được ưa chuộng vì giữ lại nhiều giá trị dinh dưỡng tự nhiên.

Báo cáo từ các nghiên cứu trong lĩnh vực này chỉ ra rằng có tới 37% người tiêu dùng Thụy Điển cho biết họ tìm kiếm các sản phẩm thực phẩm có thể hỗ trợ cải thiện sức khỏe tổng thể, đặc biệt là các sản phẩm giúp tăng cường miễn dịch và giảm nguy cơ bệnh tật. Điều này đã thúc đẩy sự gia tăng tiêu thụ các sản phẩm từ sữa chua, ngũ cốc nguyên hạt, và các loại thực phẩm tăng cường vitamin.

4. Yếu tố bền vững là chìa khóa thành công

Tính bền vững đã trở thành một phần không thể thiếu trong ngành công nghiệp thực phẩm tại khu vực Bắc Âu nói chung và Thụy Điển nói riêng. Các công ty hiện đang tích hợp tính bền vững vào việc cung ứng nguyên liệu thô, công thức sản phẩm, quy trình sản xuất, bao bì, phân phối và marketing, cũng như cân nhắc về vòng đời của sản phẩm. Nhu cầu ngày càng tăng của người tiêu dùng đối với các sản phẩm đạo đức tại Thụy Điển và khu vực Bắc Âu là động lực chính cho sự thay đổi này. Các công ty cũng đang chịu áp lực từ các tổ chức phi chính phủ (NGO) và chính phủ về việc trở thành những công dân doanh nghiệp tốt hơn.

Các công ty thực phẩm đang phản hồi bằng cách thực hiện các chương trình bền vững. Ví dụ, Arla Foods đã giới thiệu nhiều sáng kiến bền vững liên quan đến bao bì, giảm lãng phí thực phẩm, bảo tồn thiên nhiên và các hoạt động nông nghiệp bền vững. Công ty sữa này đã giới thiệu một loại xô mới cho các sản phẩm sữa của mình, được làm từ vật liệu có ít hơn 40% lượng nhựa, giảm lượng khí thải CO2 tới 30% và có thể tái chế 100%.

Sự bền vững không chỉ giới hạn trong khía cạnh sản xuất mà còn mở rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng, từ việc thu mua nguyên liệu, đóng gói sản phẩm đến cách thức phân phối và xử lý sản phẩm sau tiêu dùng. Điều này không chỉ xuất phát từ nhu cầu của người tiêu dùng mà còn là yêu cầu từ các tổ chức phi chính phủ và chính phủ Thụy Điển.

Bên cạnh đó, các sản phẩm có chứng nhận bền vững (như MSC cho sản phẩm thủy sản hoặc Fair Trade cho sản phẩm cà phê) cũng ngày càng phổ biến. Sự gia tăng của thực phẩm đóng gói với bao bì tái chế và các cam kết giảm khí thải carbon trong quy trình sản xuất đang được nhiều thương hiệu lớn như Coop và ICA thực hiện để đáp ứng kỳ vọng từ người tiêu dùng.

5. Hỗ trợ cho các sản phẩm địa phương

Xu hướng tiêu dùng các sản phẩm địa phương tại Thụy Điển ngày càng tăng mạnh, đặc biệt là trong bối cảnh đại dịch COVID-19. Người tiêu dùng Thụy Điển có xu hướng ưa chuộng các sản phẩm nội địa hơn, không chỉ vì chất lượng mà còn vì muốn ủng hộ nền nông nghiệp trong nước. Theo một khảo sát năm 2019, 72% người tiêu dùng Thụy Điển cho biết họ có xu hướng chọn sản phẩm sản xuất trong nước khi mua sắm.

Việc hỗ trợ sản phẩm địa phương không chỉ giúp giảm thiểu khoảng cách vận chuyển và tác động đến môi trường, mà còn giúp xây dựng lòng tin giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, tạo điều kiện cho một nền kinh tế địa phương vững mạnh hơn.

6. Sự tiện lợi của thực phẩm chế biến sẵn

Lối sống hiện đại và bận rộn của người dân Thụy Điển đã làm tăng nhu cầu đối với các sản phẩm thực phẩm chế biến tiện lợi. Người tiêu dùng ngày càng tìm kiếm các sản phẩm có thể giúp họ tiết kiệm thời gian mà vẫn đảm bảo chất lượng và dinh dưỡng. Các sản phẩm như súp đóng hộp, thực phẩm đông lạnh, và bữa ăn tiện lợi (ready-to-eat meals) được tiêu thụ rộng rãi.

Các chuỗi bán lẻ như ICA, Axfood, và Coop đã nhanh chóng phát triển các dòng sản phẩm thực phẩm chế biến sẵn để đáp ứng xu hướng này. Ngoài ra, sự phát triển của thương mại điện tử và dịch vụ giao hàng tận nơi cũng đã tạo điều kiện thuận lợi cho người tiêu dùng tiếp cận với các sản phẩm này mà không cần phải đến cửa hàng.

7. Sự bùng nổ của thương mại điện tử trong thực phẩm

Thương mại điện tử đang ngày càng phát triển trong thị trường thực phẩm chế biến của Thụy Điển. Người tiêu dùng thích sự tiện lợi khi có thể đặt mua thực phẩm trực tuyến và giao hàng đến tận nhà. Các nền tảng như Mathem.se và ICA Online đã mở rộng dịch vụ của mình để cung cấp đầy đủ các loại thực phẩm, bao gồm thực phẩm chế biến, thực phẩm tươi sống và đồ uống.

Dịch vụ giao hàng nhanh, đặc biệt là sau đại dịch COVID-19, đã trở thành một phần không thể thiếu trong hành vi mua sắm của người tiêu dùng Thụy Điển. Xu hướng này không chỉ tạo ra sự tiện lợi mà còn đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về việc mua sắm thực phẩm an toàn trong bối cảnh dịch bệnh và hạn chế tiếp xúc xã hội.

8. Xu hướng giảm lãng phí thực phẩm

Thụy Điển là quốc gia tiên phong trong việc giảm lãng phí thực phẩm. Người tiêu dùng và các nhà bán lẻ ngày càng có xu hướng chọn các sản phẩm có hạn sử dụng dài hơn hoặc bao bì giúp bảo quản thực phẩm lâu hơn, nhằm giảm thiểu tình trạng thực phẩm bị lãng phí. Nhiều công ty thực phẩm chế biến tại Thụy Điển đã áp dụng công nghệ đóng gói mới để kéo dài hạn sử dụng của sản phẩm, đồng thời giảm lãng phí trong quá trình sản xuất và phân phối.

9. Đổi mới sáng tạo trong ngành thực phẩm

Hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) trong ngành công nghiệp thực phẩm Thụy Điển đang gia tăng. Điều này là nhờ sự gia tăng đầu tư, văn hóa công nghệ và sự sẵn sàng của người tiêu dùng trong việc đón nhận các sản phẩm đổi mới. Vào năm 2017, chính phủ Thụy Điển đã giới thiệu chiến lược khuyến khích sự đổi mới trong ngành nông nghiệp và thực phẩm. Các trường đại học Thụy Điển, như Đại học Lund, cũng đang tích cực tham gia vào các hoạt động đổi mới trong ngành thực phẩm.

Hiện tại, có rất nhiều hoạt động R&D diễn ra trong lĩnh vực thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật, cũng như giảm thiểu tác động môi trường của quá trình sản xuất thực phẩm.

Năm 2016, tổ chức Sweden Foodtech được thành lập. Tổ chức này có mục tiêu thúc đẩy và tăng tốc sự đổi mới trong ngành thực phẩm tại Thụy Điển. Sweden Foodtech cung cấp nhiều dịch vụ tư vấn và đổi mới cho các công ty khởi nghiệp. Vào tháng 12 năm 2020, Viện Nghiên cứu RISE của Thụy Điển đã giới thiệu một chương trình bốn năm có tên FINEST nhằm đóng góp vào sự phát triển và đổi mới hệ thống thực phẩm Thụy Điển.

(Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển, kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland, và Latvia)