Quỹ đầu tư quốc gia của Na Uy – Government Pension Fund Global (GPFG) – là quỹ tài sản có chủ quyền lớn nhất thế giới, quản lý nguồn thu thặng dư từ ngành dầu khí. Thành lập năm 1990, quỹ đầu tư từ thuế doanh nghiệp dầu khí, sở hữu mỏ dầu, và cổ tức từ tập đoàn năng lượng quốc doanh Equinor. GPFG hiện nắm cổ phần ở hơn 9.000 công ty toàn cầu, chiếm khoảng 1,5% giá trị chứng khoán niêm yết trên thế giới.

Ban đầu, quỹ chủ yếu đầu tư vào trái phiếu an toàn, nhưng từ 1998 mở rộng sang cổ phiếu, 2010 bổ sung bất động sản, 2019 thêm hạ tầng năng lượng tái tạo. Chiến lược ngày càng tích hợp yếu tố Môi trường – Xã hội – Quản trị (ESG), ưu tiên lĩnh vực giảm phát thải và công nghệ sạch.

Lý do cắt giảm cổ phần ở các “siêu tập đoàn” dầu khí

Động thái mới của GPFG là giảm tỷ lệ sở hữu ở ExxonMobil, Chevron, Shell, BP và TotalEnergies từ 16,5% đến hơn 20%. Hai nguyên nhân chính:

• Quản lý rủi ro khí hậu – nhận thấy rủi ro dài hạn khi thế giới chuyển sang năng lượng sạch.
• Đa dạng hóa danh mục – giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Tuy nhiên, quỹ không thoái vốn ồ ạt mà chọn lọc, giữ lại đầu tư ở những công ty có chiến lược chuyển đổi bền vững rõ ràng, cắt giảm ở doanh nghiệp ít tham vọng khí hậu. Cách tiếp cận này vừa bảo toàn lợi nhuận vừa thúc đẩy doanh nghiệp cải thiện ESG.

Tác động và xu hướng toàn cầu

Động thái của Na Uy phù hợp với xu hướng các nhà đầu tư tổ chức trên thế giới giảm dần tiếp xúc với dầu khí, tăng vốn vào năng lượng tái tạo, kim loại cho pin và công nghệ chuyển đổi. Việc cắt giảm có thể:

• Tạo áp lực ngắn hạn lên giá cổ phiếu công ty bị bán ra.
• Phân hóa định giá dựa trên năng lực chuyển đổi xanh.
• Thúc đẩy các tập đoàn dầu khí đẩy nhanh đầu tư vào năng lượng sạch, carbon thấp.

Đây là chiến lược “chuyển đổi có quản lý” – tránh rủi ro an ninh năng lượng khi loại bỏ quá nhanh nhiên liệu hóa thạch.

Nghịch lý Na Uy

Na Uy vẫn là nhà sản xuất dầu khí lớn của châu Âu nhưng lại dẫn đầu về chính sách khí hậu, gần như toàn bộ điện trong nước đến từ thủy điện. Doanh thu xuất khẩu dầu khí được tái đầu tư mạnh vào năng lượng tái tạo, tài chính khí hậu toàn cầu, và các công nghệ như thu giữ carbon, điện gió ngoài khơi.

Tác động tới tài chính khí hậu toàn cầu

GPFG gửi tín hiệu mạnh ra thị trường: doanh nghiệp chậm chuyển đổi sẽ khó tiếp cận vốn rẻ; ngược lại, công ty có chiến lược khí hậu rõ ràng sẽ được định giá cao hơn. Điều này góp phần định hình chuẩn mực đầu tư bền vững, hỗ trợ “chuyển đổi công bằng” – phân bổ vốn từ từ, khuyến khích doanh nghiệp chuẩn bị cho tương lai bền vững.

So sánh với các quỹ khác

Các quỹ lớn như Abu Dhabi, Saudi Arabia, Kuwait hay Qatar cũng đang đa dạng hóa nhưng vẫn duy trì phần lớn vào dầu khí. Dù cách tiếp cận khác nhau, hầu hết đều thừa nhận rủi ro khí hậu và tầm quan trọng của phân bổ vốn dần sang năng lượng sạch.

Triển vọng

Trong tương lai, GPFG có thể tiếp tục giảm tỷ trọng dầu khí, tăng đầu tư vào năng lượng tái tạo, công nghệ chuyển đổi và nâng cao tiêu chuẩn báo cáo khí hậu. Đây sẽ là mô hình tham chiếu cho các quỹ đầu tư lớn toàn cầu về kết hợp giữa lợi ích tài chính và trách nhiệm khí hậu.