Trong bối cảnh thương mại toàn cầu bước vào giai đoạn bất ổn mới với các biện pháp thuế quan gia tăng kể từ cuối năm 2024, Hội đồng Thương mại Quốc gia Thụy Điển (National Board of Trade Sweden) đã công bố báo cáo phân tích “Modelling a New Era in Trade: Tariff tensions across three scenarios”, do ông Lovi Nordgren, Cố vấn chính sách thương mại, thực hiện. Báo cáo sử dụng mô hình mô phỏng để đánh giá tác động của các mức thuế mới do Hoa Kỳ và các đối tác thương mại áp dụng đối với kinh tế và thương mại toàn cầu.
Nghiên cứu xây dựng ba kịch bản thuế quan, bao gồm: kịch bản cơ sở phản ánh các mức thuế hiện hành (trong đó có thỏa thuận thương mại EU–Hoa Kỳ ký tháng 8/2025), một kịch bản ôn hòa hơn và một kịch bản leo thang với mức thuế cao hơn. Qua đó, báo cáo phân tích tác động của các thay đổi thuế quan đối với GDP, xuất khẩu và nhập khẩu của từng quốc gia và ngành kinh tế.
Một phát hiện đáng chú ý của báo cáo là Hoa Kỳ lại chính là nền kinh tế chịu tác động tiêu cực lớn nhất từ các biện pháp thuế quan mà nước này khởi xướng, với GDP giảm từ khoảng 1–4% trong cả ba kịch bản. Đáng lưu ý, các ngành được kỳ vọng “được bảo vệ” bởi thuế quan lại chịu thiệt hại nặng nề do phụ thuộc lớn vào nguyên liệu và đầu vào nhập khẩu. Canada và Trung Quốc cũng chịu ảnh hưởng đáng kể, trong khi EU và Thụy Điển nhìn chung có khả năng chống chịu tốt hơn.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng, dù thỏa thuận thương mại EU–Hoa Kỳ hiện nay giúp Thụy Điển và EU có lợi thế tương đối trong tiếp cận thị trường Mỹ, lợi thế này có thể suy giảm nếu Hoa Kỳ ký các thỏa thuận tương tự với nhiều quốc gia khác. Trong kịch bản leo thang, khi các thỏa thuận bị đình chỉ và thuế quan tiếp tục tăng, xuất khẩu của EU và Thụy Điển sang Hoa Kỳ giảm mạnh, đồng thời các biện pháp trả đũa của EU cũng gây tác động tiêu cực ngược trở lại.
Từ các kết quả mô phỏng, báo cáo đi đến kết luận rằng thuế quan là công cụ kém hiệu quả để bảo vệ ngành công nghiệp trong nước, bởi chúng làm gia tăng chi phí, suy giảm năng lực cạnh tranh và tác động tiêu cực đến việc làm. Thay vào đó, báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết phải củng cố hệ thống thương mại dựa trên luật lệ, tăng cường hợp tác giữa các quốc gia cùng chí hướng và tiếp tục mở rộng mạng lưới các hiệp định thương mại tự do, một thông điệp có ý nghĩa đặc biệt đối với các nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào thương mại quốc tế.
Tham khảo báo cáo: