Theo tin của Thụy Điển, ông Gunnar Hökmark, Chủ tịch viện nghiên cứu Frivärld và cựu nghị sĩ Nghị viện châu Âu thuộc đảng Ôn hòa, cho rằng các nước Bắc Âu và Baltic cần nhanh chóng phát triển một thị trường vốn chung trên cơ sở thị trường. Theo ông, một thị trường vốn tích hợp trong khu vực không chỉ có thể trở thành hình mẫu cho toàn EU, mà còn giúp củng cố các nền kinh tế trong khu vực và đóng góp vào chương trình nghị sự mới của châu Âu về tăng trưởng, đổi mới và năng lực cạnh tranh.

Ông Hökmark nhận định châu Âu đang ở trong một giai đoạn nguy hiểm và mang tính định hình. Cuộc chiến của Nga nhằm vào Ukraine trên thực tế cũng là thách thức đối với toàn bộ châu Âu. Trung Quốc đang tìm cách mở rộng vai trò toàn cầu, trong khi Mỹ, đồng minh quan trọng nhất của châu Âu, ngày càng có xu hướng hướng nội. Trong bối cảnh đó, châu Âu cần phát triển sức mạnh địa chính trị dựa trên sự thống nhất chính trị, năng lực quân sự được tăng cường mạnh mẽ và nền tảng kinh tế vững chắc hơn.

Theo ông, một phần quan trọng của quá trình này là phát triển các quan hệ thương mại mới và các cộng đồng kinh tế mới. Việc giảm thương mại với Mỹ không nên dẫn tới sự phụ thuộc lớn hơn vào Trung Quốc. Do đó, quan hệ với các nước châu Á, Mỹ Latinh và toàn bộ khu vực Thái Bình Dương ngày càng trở nên quan trọng. Các thị trường vốn sâu rộng và năng động được xem là điều kiện then chốt để kinh tế và chính trị có thể song hành trong nỗ lực này.

Bắc Âu và Baltic có thể trở thành động lực kinh tế của châu Âu

Theo ông Hökmark, các nước Bắc Âu cùng với các nước Baltic có thể trở thành một trung tâm kinh tế mạnh của châu Âu. Việc các nước trong khu vực cùng là thành viên NATO đã tạo nền tảng cho năng lực an ninh được tăng cường. Tương tự, một thị trường vốn chung có thể tạo điều kiện cho tăng trưởng dựa trên đổi mới và năng lực cạnh tranh hàng đầu tại khu vực này, đồng thời có ý nghĩa đối với toàn EU.

Các nước Bắc Âu và Baltic hiện đã có quan hệ thương mại sâu rộng, cùng mức độ hội nhập kinh tế và tài chính đáng kể. Khu vực Bắc Âu còn có các thể chế vững mạnh, thị trường tài chính ổn định với hệ thống ngân hàng mạnh, mức độ số hóa cao và khu vực doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Tuy nhiên, thị trường vốn trong khu vực vẫn bị phân mảnh bởi các quy định quốc gia, mô hình giám sát khác nhau và mức độ hội nhập xuyên biên giới còn hạn chế. Hệ quả là doanh nghiệp phải tìm kiếm vốn trong các thị trường nhỏ hơn mức cần thiết, nhà đầu tư gặp phải các rào cản không cần thiết và cuối cùng có xu hướng chuyển sang các thị trường khác.

Một thị trường vốn chung sẽ tạo ra một nền kinh tế với hơn 35 triệu dân và tổng GDP đưa khu vực này trở thành một trong những khu vực kinh tế quan trọng của châu Âu. Đối với các nhà đầu tư quốc tế, điều này đồng nghĩa với thanh khoản lớn hơn, nhiều cơ hội đầu tư hơn và khả năng tiếp cận một thị trường có năng lực đổi mới cao cùng các thể chế ổn định.

Hướng tới một thị trường chứng khoán chung

Theo ông Hökmark, Thụy Điển hiện có thị trường vốn sâu nhất EU, đây là một tài sản quốc gia có thể trở nên mạnh hơn nếu được mở rộng và tăng chiều sâu cùng các nền kinh tế Bắc Âu và Baltic khác. Đặc biệt, các doanh nghiệp tăng trưởng vừa và nhỏ sẽ có điều kiện tiếp cận vốn rủi ro tốt hơn. Khu vực này có thể định hình nền kinh tế dựa trên đổi mới hàng đầu châu Âu, qua đó thúc đẩy các cải cách dựa trên thị trường trong toàn EU.

Lợi ích của một thị trường vốn chung không chỉ nằm ở kinh tế. Thị trường này còn hiện thực hóa tham vọng tăng cường hội nhập kinh tế Bắc Âu, đồng thời giúp khu vực có tiếng nói chính trị mạnh hơn trong EU. Khi Liên minh thảo luận về Liên minh Thị trường vốn, tiết kiệm, vốn hưu trí, quy định tài chính và chính sách đổi mới, các nước Bắc Âu và Baltic có thể đóng vai trò dẫn dắt dựa trên kinh nghiệm thực tế về thị trường mở và năng lực cạnh tranh.

Ông Hökmark cho rằng đây cũng sẽ là đối trọng tự nhiên với các mô hình kinh tế lấy nhà nước làm trung tâm đang có xu hướng gia tăng. Các nước Bắc Âu đã cho thấy có thể kết hợp phúc lợi với sự cởi mở, đổi mới và cạnh tranh quốc tế. Kinh nghiệm này được cho là cần thiết trong bối cảnh tại châu Âu, nhiều giải pháp cho các vấn đề kinh tế vẫn dựa vào trợ cấp, bảo hộ và các chương trình chính sách công nghiệp.

Hội nhập tài chính sâu hơn cũng sẽ củng cố sự gắn kết về an ninh. Sau khi Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO, cộng đồng chiến lược quanh Biển Baltic đã có ý nghĩa hoàn toàn mới. Hội nhập kinh tế và các thị trường vốn chung có thể tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài, đồng thời giảm phụ thuộc vào nguồn tài chính từ các chủ thể ngoài châu Âu.

Thay vì chờ 27 nước thành viên EU thống nhất từng chi tiết, ông Hökmark cho rằng khu vực Bắc Âu-Baltic nên đi đầu bằng các cải cách cụ thể. Các biện pháp được đề xuất bao gồm bãi bỏ yêu cầu quốc gia về an toàn vốn đối với ngân hàng, hài hòa hóa quy định về chống rửa tiền, dòng thanh toán và chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, đồng thời áp dụng các tiêu chuẩn và ngôn ngữ chung cho bản cáo bạch và niêm yết.

Theo ông, cần xây dựng thị trường quỹ chung, tiến hành cải cách quốc gia để tăng hình thành vốn và tiết kiệm, tháo dỡ rào cản đối với đầu tư xuyên biên giới, phối hợp giám sát và huy động tốt hơn vốn hưu trí cũng như vốn tiết kiệm. Về dài hạn, quá trình này nên dẫn tới một thị trường chứng khoán chung Bắc Âu-Baltic, có thể trở thành một trong những thị trường mạnh nhất châu Âu, đặc biệt tập trung vào đổi mới và các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh.

Ông Hökmark kêu gọi các bộ trưởng tài chính Bắc Âu và Baltic giao cho cơ quan giám sát quốc gia nhanh chóng xác định và loại bỏ các rào cản đang cản trở hội nhập, đề xuất những thay đổi pháp lý cần thiết và cùng xây dựng một cấu trúc giám sát chung.

Trong bối cảnh trọng tâm kinh tế của châu Âu đang suy yếu trong nền kinh tế toàn cầu, ông cho rằng đã đến lúc cần có những sáng kiến giúp châu Âu lấy lại vai trò dẫn dắt. Một thị trường vốn Bắc Âu-Baltic tích hợp không chỉ là mô hình cho toàn EU, mà còn giúp củng cố các nền kinh tế trong khu vực và đóng góp vào chương trình nghị sự mới của châu Âu về tăng trưởng, đổi mới và năng lực cạnh tranh.

(Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland, và Latvia)