Theo tin của Thụy Điển, các quy định mới của EU về hộ chiếu số sản phẩm sẽ cho phép người tiêu dùng theo dõi sản phẩm mình mua, từ nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất đến mức độ bền vững. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tăng tính minh bạch của thị trường, hỗ trợ tiêu dùng bền vững và thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn.

Từ tháng 2/2027, EU sẽ bắt đầu áp dụng các yêu cầu nghiêm ngặt về hộ chiếu số sản phẩm, hay DPP. Mục tiêu là tạo ra một bản sao kỹ thuật số cho từng sản phẩm, chứa thông tin đã được xác minh và đi kèm sản phẩm trong suốt vòng đời. Người tiêu dùng có thể quét mã QR trên nhãn sản phẩm để biết vật liệu đến từ đâu, sản phẩm có chứa chất độc hại hay không, được sản xuất như thế nào và có dễ sửa chữa, tái sử dụng hoặc tái chế hay không.

Theo bà Laura Linnala, chuyên gia về phát triển bền vững tại Viện Tiêu chuẩn Thụy Điển, SIS, việc tiếp cận thông tin là điều kiện cần thiết để xây dựng nền kinh tế tuần hoàn. Bà cho rằng tình trạng thiếu thông tin minh bạch hiện là một rào cản lớn đối với cả người tiêu dùng và các chủ thể khác trong chuỗi giá trị.

Bà Linnala nhấn mạnh, nếu muốn kéo dài tuổi thọ sản phẩm hoặc tái chế hiệu quả, cần biết sản phẩm chứa những gì và đã trải qua những công đoạn nào. Nếu không có thông tin, nguồn lực sẽ tiếp tục bị thất thoát, vì không thể biết cách sử dụng chúng trong vòng đời tiếp theo.

Thụy Điển đi đầu trong xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật

Để người tiêu dùng có thể quét sản phẩm và nhận thông tin đáng tin cậy, bất kể thương hiệu nào, châu Âu cần có các quy tắc kỹ thuật chung. Thụy Điển hiện đang đi đầu trong lĩnh vực này, với 8 tiêu chuẩn khác nhau về hộ chiếu số sản phẩm đang được xây dựng.

Thụy Điển đã dẫn dắt công tác quốc tế đối với hai tiêu chuẩn quan trọng, trong đó có sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn như Ikea, H&M và Volvo. Một tiêu chuẩn liên quan đến việc nhận diện sản phẩm một cách duy nhất và rõ ràng, tiêu chuẩn còn lại liên quan đến công cụ mang dữ liệu, chẳng hạn mã QR hoặc thẻ RFID.

Theo bà Linnala, thách thức lớn là thiết kế một hệ thống có thể vận hành thuận tiện cho nhiều loại sản phẩm khác nhau, từ lốp ô tô đến quần áo. Đây cũng là điều kiện cần để hộ chiếu số có thể được áp dụng rộng rãi trên thị trường, bảo đảm thông tin được truyền tải nhất quán, dễ tiếp cận và có thể kiểm chứng.

Nhóm sản phẩm đầu tiên thuộc diện áp dụng yêu cầu mới của EU về hộ chiếu số vào tháng 2/2027 sẽ bao gồm pin, sau đó là sắt, thép, dệt may, quần áo, đồ nội thất, lốp xe và thiết bị điện tử.

Về dài hạn, hộ chiếu số sản phẩm được kỳ vọng sẽ thay đổi cả hành vi tiêu dùng và cách doanh nghiệp thiết kế sản phẩm ngay từ đầu. Công cụ này giúp người tiêu dùng kiểm chứng các tuyên bố về phát triển bền vững, đồng thời tăng độ tin cậy của những doanh nghiệp thực sự đóng góp vào mục tiêu bền vững.

Mặc dù hộ chiếu số sản phẩm hiện được triển khai trong khuôn khổ EU, một số khu vực khác trên thế giới cũng đang đi theo hướng này. Từ mùa thu năm nay, hệ thống sẽ bắt đầu được tiêu chuẩn hóa ở cấp độ toàn cầu. Nếu tiến trình diễn ra như dự kiến, người tiêu dùng trong tương lai gần có thể tiếp cận dữ liệu bền vững của sản phẩm ngay trên điện thoại di động.

Lưu ý đối với doanh nghiệp Việt Nam

Doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu vào EU nói chung và Bắc Âu nói riêng cần theo dõi sát lộ trình áp dụng hộ chiếu số sản phẩm, đặc biệt trong các ngành như dệt may, đồ gỗ, điện tử, pin, sắt thép và linh kiện. Việc chuẩn bị sớm hệ thống truy xuất nguồn gốc, quản lý dữ liệu về nguyên liệu, quy trình sản xuất, phát thải, khả năng sửa chữa và tái chế sẽ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu mới thuận lợi hơn.

Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh tại thị trường EU thông qua minh bạch thông tin sản phẩm và chứng minh các cam kết về phát triển bền vững. Những doanh nghiệp chủ động đầu tư vào số hóa chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn hóa dữ liệu và tuân thủ các quy định xanh của EU sẽ có lợi thế hơn trong tiếp cận nhà nhập khẩu, nhà bán lẻ và người tiêu dùng châu Âu.

(Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland, và Latvia)