Theo tin của Thụy Điển, giá cước vận tải container toàn cầu tiếp tục tăng mạnh sau khi chiến sự tại Trung Đông bùng phát từ cuối tháng 2/2026 và khủng hoảng tại eo biển Hormuz làm gián đoạn hoạt động vận tải biển. Theo Xeneta, công ty Na Uy chuyên theo dõi và phân tích thị trường vận tải, giá giao ngay trên một số tuyến container chủ chốt đã tăng tới 250% so với thời điểm trước khủng hoảng.

Giá cước tăng mạnh trên các tuyến vận tải chính

Ông Peter Sand, chuyên gia phân tích trưởng của Xeneta, cho biết vận tải container đường biển qua Thái Bình Dương đang chịu áp lực rất lớn. Công suất được các hãng tàu đưa vào khai thác trên tuyến Viễn Đông, Bờ Tây Hoa Kỳ đã đạt mức kỷ lục, nhưng giá giao ngay vẫn tiếp tục tăng hai chữ số trong tuần qua, cho thấy nhu cầu vận chuyển còn rất cao.

Theo cập nhật thị trường của Xeneta ngày 3/7/2026, giá giao ngay bình quân từ Viễn Đông đến Bờ Tây Hoa Kỳ đạt 6.639 USD cho một container 40 feet, từ Viễn Đông đến Bờ Đông Hoa Kỳ đạt 8.362 USD, từ Viễn Đông đến Bắc Âu đạt 5.377 USD và từ Viễn Đông đến Địa Trung Hải đạt 6.772 USD.

Đối với tuyến Viễn Đông, Bắc Âu, tuyến có ý nghĩa quan trọng đối với Thụy Điển và nhiều nước châu Âu, giá vận chuyển một container 40 feet đã tăng 13% chỉ trong một tuần. So với thời điểm cuối tháng 2, ngay trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, giá cước trên tuyến này đã tăng hơn 140%.

Eo biển Hormuz vẫn là điểm nghẽn lớn của chuỗi cung ứng

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến hàng hải chiến lược của thế giới. Bất ổn tại khu vực này không chỉ ảnh hưởng đến dầu khí, mà còn tác động đến luồng vận tải container, chi phí nhiên liệu, bảo hiểm hàng hải, lịch trình tàu và năng lực khai thác của các hãng vận tải.

Theo Reuters, giá cước container từ châu Á sang Hoa Kỳ đã tăng gấp đôi kể từ khi chiến sự với Iran bắt đầu, do chi phí nhiên liệu tăng và các nhà nhập khẩu đẩy mạnh đưa hàng đi sớm vì lo ngại chi phí còn tiếp tục leo thang.

Mặc dù các tín hiệu ngừng bắn và đàm phán giữa Hoa Kỳ và Iran làm dấy lên kỳ vọng hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz có thể dần khôi phục, Xeneta cảnh báo cần đánh giá tình hình với sự thận trọng cao. Theo ông Peter Sand, ngay cả trong kịch bản thuận lợi, việc bình thường hóa chuỗi cung ứng đường biển có thể mất nhiều tháng, ít nhất đến giữa tháng 9/2026.

Doanh nghiệp vận tải và chủ hàng đều tăng cường phòng vệ rủi ro

Xeneta cho rằng sự kết hợp giữa việc các hãng tàu đưa thêm công suất kỷ lục vào thị trường và giá cước vẫn tăng cho thấy nhu cầu vận chuyển đang rất mạnh. Nhiều hãng tàu và doanh nghiệp mua cước đang cố gắng đưa hàng đến điểm đến trước khi mùa cao điểm diễn ra, trong bối cảnh Trung Đông vẫn tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn mới.

Tình hình hiện nay cũng cho thấy thị trường container có thể bước vào một trạng thái bình thường mới. Các hãng tàu và chủ hàng có xu hướng xây dựng chuỗi vận tải có khả năng chống chịu tốt hơn, trong đó có thể tăng sử dụng tàu trung chuyển khu vực, chuyển tải qua các cảng trung gian và đa dạng hóa tuyến vận tải ra vào khu vực Vịnh Ba Tư.

Tác động đối với doanh nghiệp Việt Nam

Đối với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu, đợt tăng giá cước lần này có thể làm tăng đáng kể chi phí giao hàng, kéo dài thời gian vận chuyển và gây khó khăn trong việc thực hiện hợp đồng đúng hạn. Các ngành có tỷ trọng xuất khẩu lớn bằng đường biển như dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử, máy móc, thủy sản, thực phẩm chế biến và hàng tiêu dùng cần đặc biệt lưu ý.

Doanh nghiệp cần rà soát lại các hợp đồng xuất khẩu có điều khoản giao hàng liên quan đến chi phí vận tải, phụ phí nhiên liệu, phụ phí rủi ro chiến tranh, phụ phí mùa cao điểm, thời hạn giao hàng và trách nhiệm trong trường hợp chậm tàu. Với các hợp đồng mới, cần tính toán lại biên lợi nhuận, thời gian vận chuyển dự kiến và khả năng phát sinh phụ phí ngoài báo giá ban đầu.

Các doanh nghiệp đang giao hàng theo điều kiện CIF, CFR hoặc các điều kiện mà người bán chịu chi phí vận tải cần thận trọng hơn, vì biến động cước có thể làm giảm mạnh lợi nhuận. Trong khi đó, với các đơn hàng theo điều kiện FOB, doanh nghiệp vẫn cần phối hợp chặt với người mua và hãng giao nhận để bảo đảm hàng được xếp tàu đúng kế hoạch, tránh ùn ứ tại cảng hoặc phát sinh chi phí lưu kho, lưu container.

Doanh nghiệp cũng nên cân nhắc đa dạng hóa tuyến vận chuyển, cảng đi, cảng đến và đối tác logistics, đồng thời xây dựng phương án giao hàng linh hoạt trong trường hợp tuyến chính bị gián đoạn. Đối với hàng có thời hạn giao gấp, hàng theo mùa vụ hoặc hàng có giá trị cao, cần đánh giá kỹ giữa chi phí vận tải, thời gian giao hàng và rủi ro chậm trễ.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần tăng cường trao đổi với khách hàng về khả năng điều chỉnh lịch giao hàng, chia nhỏ lô hàng, đặt chỗ sớm hoặc chia sẻ chi phí phát sinh trong trường hợp biến động thị trường vượt ngoài kiểm soát. Việc cập nhật kịp thời diễn biến cước vận tải và đưa điều khoản linh hoạt vào hợp đồng sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế tranh chấp và bảo vệ lợi ích thương mại.

(Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland, và Latvia)