Tình hình thương mại gạo của Việt Nam năm 2025
- Kim ngạch xuất khẩu gạo với thế giới: 3,25 tỷ USD;
- Thị phần xuất khẩu gạo của Việt Nam trên thế giới: 2,2%;
- Tốc độ tăng trưởng luỹ kế (2021-2025):12%;
- Các thị trường xuất khẩu chính: Philippines (47,2%); Cote d’Ivoire (16,8%); Trung Quốc (11,2%); Malaysia (7,5%); Singapore (2,5%); Mozambique (2,2%);
- Xuất khẩu gạo sang EU: 79,25 triệu USD;
- Xuất khẩu gạo sang các nước Bắc Âu và Latvia: 10,27 triệu USD.
Cam kết về thuế quan và hạn ngạch thuế quan của EU đối với gạo và các sản phẩm từ gạo Việt Nam
Gạo Việt Nam xuất khẩu vào thị trường EU sẽ thông qua cơ chế hạn ngạch thuế quan, trong đó, lượng nhập khẩu trong hạn ngạch được hưởng mức thuế 0%.
- EU dành riêng cho Việt Nam tổng hạn ngạch 80.000 tấn, với thuế trong hạn ngạch là 0%;
- Xóa bỏ hoàn toàn thuế nhập khẩu đối với gạo tấm sau 5 năm;
- Sản phẩm từ gạo: xóa bỏ thuế trong 3-5 năm.
Hạn ngạch thuế quan đối với gạo
|
Mặt hàng |
Mã HS
(Biểu thuế của EU) |
Lượng HNTQ |
| Gạo đã xát | 1006.10.21; 1006.10.23
1006.10.25; 1006.10.27 1006.10.92; 1006.10.94 1006.10.96; 1006.10.98 1006.20.11; 1006.20.13 1006.20.15; 1006.20.17 1006.20.92; 1006.20.94 1006.20.96; 1006.20.98 |
20.000 tấn |
| Gạo đã xay | 1006.30.21; 1006.30.23
1006.30.25; 1006.30.27 1006.30.42; 1006.30.44 1006.30.46; 1006.30.48 1006.30.61; 1006.30.63 1006.30.65; 1006.30.98 1006.30.67; 1006.30.92 1006.30.94; 1006.30.96 |
30.000 tấn |
| Gạo đã xay (gạo thơm) | 1006.10.21; 1006.10.23
1006.10.25; 1006.10.27 1006.10.92; 1006.10.94 1006.10.96; 1006.10.98 1006.20.11; 1006.20.13 1006.20.15; 1006.20.17 1006.20.92; 1006.20.94 1006.20.96; 1006.20.98 1006.30.21; 1006.30.23 1006.30.25; 1006.30.27 1006.30.42; 1006.30.44 1006.30.46; 1006.30.48 1006.30.61; 1006.30.63 1006.30.65; 1006.30.67 1006.30.92; 1006.30.94 1006.30.96; 1006.30.98 |
30.000 tấn |
Gạo thơm phải thuộc một trong số các loại sau:
- Hoa nhài 85
- ST 5, ST 20
- Nàng Hoa 9
- VD 20
- RVT
- OM 4900
- OM 5451
- Tài Nguyên Chợ Đào
Các lô hàng gạo đáp ứng quy định hạn ngạch này cần đi kèm giấy chứng nhận đúng chủng loại được cấp bởi cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam nêu rõ gạo thuộc một trong các loại gạo được nêu trên.
Qui tắc xuất xứ đối với gạo và các sản phẩm gạo trong EVFTA
- Để được hưởng các ưu đãi thuế quan theo EVFTA gạo phải có xuất xứ thuần túy;
- Nguyên liệu là gạo dùng trong sản xuất thực phẩm phải có xuất xứ thuần túy;
- Các chế phẩm từ gạo: không tái sản xuất lại từ các sản phẩm không xuất xứ trong cùng nhóm với sản phẩm đầu ra, và tổng trọng lượng nguyên liệu gạo ≤ 20% trọng lượng sản phẩm.
Một số cam kết khác
Cam kết về TBT/SPS
EVFTA chủ yếu bao gồm các cam kết hợp tác, minh bạch hóa, công nhận lẫn nhau, hậu kiểm trong lĩnh vực hàng rào kỹ thuật (TBT), vệ sinh an toàn thực phẩm (SPS).
Vì vậy, về cơ bản, EU và Việt Nam sẽ tiếp tục giữ quyền chủ động trong việc ban hành và áp dụng các biện pháp TBT, SPS (ngoại trừ một số ràng buộc về quy định TBT đối với việc ghi nhãn).
Ngoài ra, còn một số nội dung mới tạo thuận lợi thương mại cho hai bên:
- Danh sách doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu: mỗi bên thiết lập danh sách các doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản, thực phẩm đáp ứng yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm kèm theo mã hàng hóa xuất khẩu để gửi cho bên kia;
- Công nhận tương đương: rút ngắn thời hạn xem xét công nhận tương đương là 3 tháng so với quy định của WTO (6 tháng) kể từ thời điểm nhận được đề nghị;
- Quy định linh hoạt đối với biện pháp SPS do EU ban hành mà Việt Nam khó đáp ứng: Việt Nam được chọn 1 trong 3 giải pháp sau nếu gặp khó khăn trong việc đáp ứng một biện pháp SPS của EU: (i) EU dành cho Việt Nam một khoảng thời gian chuyển đổi để tuân thủ biện pháp SPS này; (ii) Việt Nam đề xuất một biện pháp SPS tương đương và đề nghị EU xem xét công nhận; và (iii) EU dành hỗ trợ kỹ thuật để giúp Việt Nam dần đáp ứng được biện pháp SPS này.
Cam kết về chỉ dẫn địa lý
EU công nhận và bảo hộ 39 chỉ dẫn địa lý của Việt Nam, trong đó có một số sản phẩm gạo như sau:
- Gạo Hồng Dân
- Gạo Điện Biên
- Gạo Hải Hậu
- Gạo Bảy Núi
Cơ hội cho các doanh nghiệp tiếp cận thị trường Bắc Âu
Kể từ khi EVFTA có hiệu lực từ ngày 1/8/2020, xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường EU đã có bước chuyển biến tích cực cả về quy mô và chất lượng. Theo cam kết của Hiệp định, EU dành cho Việt Nam hạn ngạch thuế quan 80.000 tấn gạo/năm với thuế suất 0%, gồm 30.000 tấn gạo xay xát, 30.000 tấn gạo thơm và 20.000 tấn gạo chưa xay xát; đồng thời xóa bỏ hoàn toàn thuế nhập khẩu đối với gạo tấm. Nhờ đó, gạo Việt Nam có lợi thế cạnh tranh đáng kể so với nhiều đối thủ như Thái Lan và Ấn Độ tại thị trường EU, trong khi doanh nghiệp Việt Nam đã tận dụng rất hiệu quả ưu đãi của EVFTA với tỷ lệ sử dụng chứng nhận xuất xứ gần như đạt 100%. Sau khi EVFTA có hiệu lực, lượng gạo xuất khẩu sang EU tăng nhanh, có thời điểm vượt mức hạn ngạch ưu đãi 80.000 tấn/năm, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với gạo Việt Nam. Mặc dù EU hiện chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam, đây là thị trường có giá trị gia tăng cao, tập trung vào các sản phẩm gạo thơm, gạo chất lượng cao như ST24, ST25 và Jasmine.
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 3,25 tỷ USD, tăng luỹ kế giai đoạnn 2021 – 2025 đạt 12%, cho thấy ngành gạo tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trên thị trường thế giới. Tại khu vực Bắc Âu và Latvia, tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2025 đạt 10,27 triệu USD, tăng khoảng 5,3% so với mức 9,75 triệu USD năm 2024. Trong đó, Na Uy là thị trường lớn nhất với 5,54 triệu USD, tăng 15,7%, chiếm khoảng 54% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam vào khu vực. Tiếp đến là Thụy Điển với 2,9 triệu USD, giảm 17,1% so với năm trước; Đan Mạch đạt 1,02 triệu USD, tăng 24,4%; Iceland tuy có quy mô nhỏ nhưng tăng mạnh 105,3%, đạt 0,39 triệu USD; trong khi Latvia giảm nhẹ 6,7%, còn 0,42 triệu USD.
Mặc dù kim ngạch xuất khẩu có xu hướng tăng, thị phần gạo của Việt Nam tại khu vực vẫn còn khiêm tốn so với quy mô nhập khẩu. Năm 2025, Việt Nam chỉ chiếm khoảng 2,5% tổng nhập khẩu gạo của Thụy Điển, 1,6% tại Đan Mạch, nhưng đạt 11,0% tại Na Uy, 10,0% tại Iceland và 4,3% tại Latvia.
Về đối thủ cạnh tranh, Các nước Bắc Âu và Latvia chủ yếu nhập khẩu gạo từ Ấn Độ, Ý, Campuchia và Thái Lan. Tại Thụy Điển và Đan Mạch, gạo Ý và Ấn Độ chiếm ưu thế nhờ nguồn cung ổn định và đa dạng chủng loại. Tại Na Uy, Thái Lan dẫn đầu với 14,9 triệu USD, cao gần ba lần kim ngạch của Việt Nam. Điều này cho thấy dư địa mở rộng xuất khẩu gạo của Việt Nam tại Bắc Âu còn khá lớn. Việc tận dụng hiệu quả ưu đãi thuế quan từ EVFTA, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh quảng bá thương hiệu gạo Việt sẽ là yếu tố quan trọng để nâng cao thị phần tại khu vực trong thời gian tới.