Hội đồng Bộ trưởng Bắc Âu (Nordic Council of Ministers) đã thông qua Chương trình hợp tác chính sách năng lượng Bắc Âu giai đoạn 2025–2030, nhằm tăng cường phối hợp giữa các nước trong khu vực để thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng, bảo đảm an ninh cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Chương trình là một phần trong tầm nhìn chung của các Thủ tướng Bắc Âu được thông qua năm 2019, đặt mục tiêu đưa khu vực này trở thành khu vực bền vững và hội nhập nhất thế giới vào năm 2030.
Theo chương trình, các nước Bắc Âu nhận định rằng quá trình chuyển đổi sang xã hội bền vững không thể thực hiện nếu thiếu một chuyển đổi năng lượng sâu rộng, bao gồm mở rộng nguồn năng lượng không phát thải, điện khí hóa các ngành kinh tế và phát triển các công nghệ năng lượng mới. Nhờ truyền thống hợp tác lâu dài trong lĩnh vực năng lượng, khu vực Bắc Âu đã xây dựng được các hệ thống năng lượng tương đối ổn định và có mức độ phát triển cao trong ứng phó với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, các quốc gia trong khu vực cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức mới liên quan đến an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và bối cảnh địa chính trị toàn cầu.
Chương trình hợp tác năng lượng giai đoạn 2025-2030 xác định một số ưu tiên chính. Trước hết là bảo đảm an ninh cung ứng năng lượng cho người dân và doanh nghiệp trong khu vực, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng tăng do quá trình điện khí hóa nền kinh tế. Bên cạnh đó, các nước Bắc Âu đặt mục tiêu tăng cường vai trò dẫn đầu trong đổi mới công nghệ năng lượng và phát triển các chuỗi giá trị năng lượng mới, đồng thời xây dựng thị trường điện Bắc Âu ngày càng hiệu quả, cạnh tranh và thân thiện với người tiêu dùng. Ngoài ra, chương trình cũng nhấn mạnh việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng, đặc biệt trong khuôn khổ EU và Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA).
Một điểm đáng chú ý là các nước Bắc Âu đang tìm cách cân bằng ba mục tiêu lớn trong chính sách năng lượng: bảo vệ môi trường và khí hậu, bảo đảm an ninh cung ứng và duy trì chi phí năng lượng hợp lý cho người dân và doanh nghiệp. Trong thời gian tới, các quốc gia trong khu vực dự kiến mở rộng mạnh mẽ công suất năng lượng không phát thải, đặc biệt là năng lượng tái tạo, đồng thời đầu tư vào hạ tầng truyền tải điện và các công nghệ mới nhằm đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng của nền kinh tế.
Bên cạnh đó, các nước Bắc Âu cũng coi hợp tác khu vực là yếu tố quan trọng để xây dựng các chuỗi giá trị năng lượng mới và phát triển các công nghệ năng lượng tiên tiến. Với thế mạnh về công nghệ và doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng, khu vực này được kỳ vọng có thể trở thành một trung tâm năng lượng bền vững, thu hút đầu tư và thúc đẩy xuất khẩu các công nghệ năng lượng sạch ra thị trường toàn cầu.
Chương trình hợp tác năng lượng 2025-2030 được triển khai thông qua các kế hoạch hành động cụ thể trong hai giai đoạn 2025-2027 và 2028-2030.
Đối với Việt Nam, kinh nghiệm của các nước Bắc Âu cho thấy vai trò quan trọng của hợp tác khu vực, phát triển thị trường năng lượng cạnh tranh và đầu tư dài hạn vào công nghệ năng lượng sạch trong quá trình chuyển đổi năng lượng. Những kinh nghiệm này có thể là tham khảo hữu ích cho Việt Nam trong quá trình thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, phát triển các nguồn năng lượng tái tạo và xây dựng thị trường điện cạnh tranh trong thời gian tới.
(Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển, kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland, và Latvia)