Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt và năng suất lao động trở thành động lực then chốt cho tăng trưởng kinh tế, một câu hỏi được đặt ra là: Liệu việc một doanh nghiệp được sở hữu bởi nhà đầu tư nước ngoài có giúp tăng năng suất hoạt động không? Và nếu có, hiệu quả này có phụ thuộc vào quốc gia xuất xứ của nhà đầu tư?
Một phân tích gần đây do Cơ quan Thương mại Quốc gia Thụy Điển thực hiện đã cung cấp câu trả lời dựa trên dữ liệu thực tế của các doanh nghiệp Thụy Điển sau khi được thâu tóm bởi các tập đoàn đa quốc gia. Kết quả cho thấy năng suất thường tăng lên rõ rệt, nhưng chỉ khi nhà đầu tư đến từ những khu vực có quan hệ sâu rộng với Thụy Điển – đặc biệt là Bắc Âu, châu Âu lục địa, Bắc Mỹ và Nhật Bản.
Khi đầu tư nước ngoài là “cú hích” cho năng suất
Nghiên cứu phát hiện rằng các thương vụ mua lại đến từ những nước có mối quan hệ thương mại – đầu tư ổn định với Thụy Điển thường mang lại giá trị gia tăng về công nghệ, năng lực quản trị và thị trường. Các công ty Thụy Điển trong trường hợp này không chỉ tránh được nguy cơ phá sản mà còn tận dụng được nguồn lực mới để nâng cao hiệu quả hoạt động.
Đặc biệt, các doanh nghiệp được đầu tư từ Mỹ, các nước EU và Nhật Bản ghi nhận mức tăng năng suất rõ ràng sau khi chuyển đổi sở hữu. Một phần là do các khu vực này có chung hệ thống giá trị, hiểu biết pháp lý tương đồng, và chia sẻ mạng lưới thị trường với Thụy Điển. Ngược lại, những thương vụ đến từ Trung Quốc hoặc Ấn Độ không cho thấy tác động tương tự, có thể do khác biệt về động cơ đầu tư – thường chỉ hướng đến mở rộng thị trường hơn là cải thiện nội lực doanh nghiệp.
Các yếu tố quyết định hiệu quả FDI
Báo cáo chỉ ra ba yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả sau đầu tư:
- Khoảng cách địa lý: Gần về mặt địa lý giúp giao thương thuận lợi và giảm chi phí giám sát.
- Mối quan hệ song phương sẵn có: Những quốc gia có lịch sử hợp tác lâu dài với Thụy Điển thường mang lại kết quả tích cực hơn.
- Động cơ đầu tư: Nếu nhà đầu tư chủ yếu hướng đến “mua thị trường” thay vì “nâng cấp năng lực”, khả năng cải thiện năng suất sẽ thấp.
Đặc biệt, báo cáo nhấn mạnh rằng ngay cả khi không tăng được năng suất, nhiều doanh nghiệp Thụy Điển vẫn sống sót nhờ FDI – trong bối cảnh phá sản là lựa chọn còn lại. Đây là khía cạnh ít được nhấn mạnh trong các đánh giá định lượng thông thường.
Vai trò chiến lược của FDI trong bối cảnh địa chính trị bất ổn
Bối cảnh hiện nay – với tăng trưởng năng suất chậm tại EU và rủi ro địa chính trị ngày càng lớn – đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái đánh giá vai trò của FDI trong chiến lược phát triển kinh tế. Báo cáo của Mario Draghi về năng lực cạnh
Toàn văn báo cáo: