Các nhà xuất khẩu cà phê cần thay đổi cách thức sản xuất và kinh doanh để bảo vệ môi trường và người lao động. Bài viết này đưa ra ba khuyến nghị thiết thực giúp doanh nghiệp xuất khẩu cà phê tuân thủ các quy định bền vững đang thay đổi của Liên minh châu Âu (EU).
Khuyến nghị 1: Tuân thủ Quy định chống phá rừng của EU (EUDR)
Kể từ ngày 30/12/2025, các nhà cung cấp cà phê phải chứng minh rằng cà phê của họ không được trồng trên diện tích đất có phá rừng sau tháng 12/2020. Do đó, doanh nghiệp cần lưu giữ hồ sơ đầy đủ và cung cấp bản đồ xác định vị trí địa lý của vùng trồng cà phê.
Trên thực tế, nhiều tổ chức cà phê đã bắt đầu triển khai yêu cầu này. Tại Kenya, các hợp tác xã nông dân cà phê sử dụng ứng dụng điện thoại TerraTrac để lập bản đồ trang trại. Chi phí chỉ khoảng 0,30 USD cho mỗi nông dân. Ngoài TerraTrac, hiện có nhiều công cụ và nhà cung cấp dịch vụ khác hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ EUDR, bao gồm: Beyco, Farmforce, Frontierra, Koltiva, Meridia Verify, Nadar, Satelligence, Single.Earth, Sourcetrace, Taroworks, Terra-i+
Khuyến nghị 2: Áp dụng hệ thống thẩm định trách nhiệm (due diligence) và báo cáo
EU đã ban hành hai quy định quan trọng mới nhằm buộc các doanh nghiệp mua cà phê phải quan tâm hơn đến con người và môi trường.
Thứ nhất là Chỉ thị về Thẩm định trách nhiệm doanh nghiệp đối với phát triển bền vững (CSDDD), có hiệu lực từ tháng 7/2024. CSDDD áp dụng đối với các doanh nghiệp lớn có trên 1.000 lao động và doanh thu hằng năm trên 450 triệu euro. Tùy theo quy mô, doanh nghiệp sẽ phải tuân thủ trong giai đoạn 2027–2029. Tuy nhiên, hiện vẫn có ý kiến trong Nghị viện châu Âu đề xuất điều chỉnh phạm vi áp dụng, nên quy mô tác động cuối cùng của CSDDD vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng.
Thứ hai là Chỉ thị về Báo cáo phát triển bền vững doanh nghiệp (CSRD). Từ năm 2025, các doanh nghiệp phải báo cáo về việc bảo vệ môi trường và đối xử công bằng với người lao động. Dù các doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã không phải tuân thủ trực tiếp, họ vẫn phải cung cấp thông tin cần thiết cho các đối tác lớn trong chuỗi cung ứng để giúp các đối tác này đáp ứng yêu cầu của EU.
Vì vậy, các hợp tác xã và doanh nghiệp xuất khẩu cà phê sang EU cần lưu trữ hồ sơ đầy đủ về:
– phương thức canh tác cà phê;
– điều kiện lao động;
– sử dụng nước và hóa chất;
– lượng phát thải và tác động môi trường từ hoạt động canh tác và vận chuyển.
Việc theo dõi và báo cáo chính xác các yếu tố này sẽ tăng khả năng tiếp cận thị trường EU, bởi các nhà nhập khẩu châu Âu cần những dữ liệu này để chứng minh tuân thủ các quy định mới.
Ví dụ, Sancoffee (Brazil) – một hợp tác xã cà phê đặc sản đạt chứng nhận B-Corp – đã theo dõi và báo cáo các tác động môi trường và xã hội thông qua các dự án đo lường tác động của mình.
Khuyến nghị 3: Bảo đảm thực hành lao động có đạo đức
Giá cà phê cần được thiết lập ở mức cho phép nông dân trả lương công bằng cho người lao động, phù hợp với tiêu chuẩn địa phương. Khi giá cà phê xuống thấp, một số hộ nông dân buộc phải sử dụng lao động trẻ em do không đủ khả năng thuê lao động trưởng thành.
Kể từ tháng 12/2027, EU sẽ cấm lưu hành các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức trên thị trường châu Âu. Lao động cưỡng bức bao gồm việc ép buộc người lao động làm việc trái ý muốn, hoặc sử dụng trẻ em theo cách gây tổn hại đến sức khỏe, giáo dục và/hoặc sự phát triển thể chất, tinh thần của các em. Quy định này áp dụng với tất cả doanh nghiệp bán cà phê tại EU, không phân biệt quy mô lớn hay nhỏ.
Các nhà nhập khẩu cà phê vào EU phải chứng minh rằng sản phẩm của họ không sử dụng lao động cưỡng bức. Để đáp ứng yêu cầu này, các hợp tác xã và doanh nghiệp cà phê cần:
– xác định các khâu có nguy cơ rủi ro về lao động;
– ban hành quy định rõ ràng đối với nhà cung cấp về lao động công bằng;
– đào tạo nông dân và người lao động về quyền lao động;
– thiết lập cơ chế an toàn để người lao động phản ánh vi phạm;
– thường xuyên kiểm tra, giám sát việc tuân thủ của các nhà cung cấp.
Nguồn: CBI